De Nederlandse geschiedenis en Oranje

• 1533
  Op Slot Dillenburg in het Duitse Nassau wordt de oudste zoon Willem geboren, die op elfjarige leeftijd het Zuid-Franse prinsdom Oranje en aanzienlijke goederen in de Nederlanden erft van zijn neef René van Châlon. De jonge Prins van Oranje groeit op aan het hof van Karel V in Brussel, om hem te vrijwaren van Duits-protestantse invloeden.



• 1567
  Er arriveert in augustus in Nederland een leger van 10.000 Spaanse en Italiaanse huurlingen onder leiding van de Hertog van Alva.



• Tachtigjarige Oorlog
  Een opstand slaagt in de noordelijke Nederlanden, die onafhankelijk worden. De zuidelijke Nederlanden blijven geregeerd door Spaans- Habsburgse en in de 18de eeuw Oostenrijks-Habsburgse vorsten.



• 1568
  Willem van Oranje brengt voor eigen rekening in Duitsland een leger op de been en valt de Nederlanden binnen. Ondanks een overwinning in de Slag bij Heiligerlee, waar zijn broer Adolf sneuvelt, mislukt de veldtocht. In mei laat Alva, inmiddels landvoogd, uit vergelding de graven Egmond en Horne onthoofden op de Grote Markt in Brussel.



• 1572
  Een vloot van Watergeuzenbezet op 1 april het Hollandse stadje Den Briel. Deze inname betekent een nieuwe impuls voor de Opstand. Diverse Zeeuwse en Hollandse steden kiezen partij voor Oranje. In juli volgt te Dordrecht de eerste zelfstandige vergadering van de Staten van Holland. Het Spaanse gezag slaat spoedig terug.



• 1574
  Inval door Oranje-leger in Limburg, om de Spanjaarden bij Leiden weg te lokken. Dat lukt, maar de Slag op de Mokerhei die volgt, wordt een grote mislukking. De Spaanse troepen keren spoedig terug voor het tweede Beleg van Leiden. Doorgestoken dijken verdrijven de Spanjaarden op 3 oktober uit hun schansen.



• 1580
  Filips II doet Willem van Oranje in de ban. Wie hem vermoordt, wordt 25.000 gulden en verheffing in de adelstand in het vooruitzicht gesteld. Oranje verdedigt zich in een felle verklaring, de Apologie, waarin hij formeel de trouw aan de Spaanse koning opzegt



• 1584
  Willem van Oranje wordt op 10 juli in Delft vermoord door Balthazar Gerards, een fanatieke katholiek.



• 1585
  Antwerpen valt weer in Spaanse handen. Tienduizenden calvinisten vluchten naar het noorden: een belangrijke impuls voor de Hollandse steden, met name voor Amsterdam. Prins Maurits, zoon van Willem van Oranje, 18 jaar, wordt stadhouder van Holland en Zeeland.



• 1588
  Nadat nieuwe landsheren (de Franse Hertog van Anjou en de Engelse Graaf van Leicester) geen succes zijn gebleken, besluiten de Zeven Verenigde Nederlanden zonder vorst, als republiek, hun verbond voort te zetten. Johan van Oldenbarnevelt, de raadpensionaris (hoogste ambtenaar) van de Staten van Holland, ontwikkelt zich tot een krachtige politieke leider. Prins Maurits blijkt een groot militair strateeg. In de zomer vormt Filips II een Armada die de Engelse koningin Elizabeth I en de opstandige Nederlandse gewesten een gevoelige klap moet toebrengen. De Spaanse zeevloot lijdt een smadelijke nederlaag.



• 1619
  Oldenbarnevelt, gearresteerd in augustus 1618, wordt in mei 1619 onthoofd op het Binnenhof in Den Haag. Zijn medestander Hugo de Groot, vooraanstaand rechtsgeleerde, pensionaris van Rotterdam, wordt veroordeeld tot levenslange detentie op Slot Loevestein. In 1621 ontsnapt De Groot in een boekenkist.



• 1625
  Maurits sterft. Zijn broer Frederik Hendrik volgt hem op: een groot talent in politieke en militaire zaken. In Den Haag houdt hij, met zijn echtgenote Amalia van Solms, op bijna vorstelijke wijze hof, onder meer aan het Binnenhof en in het nieuwgebouwde paleis Huis ten Bosch.



• 1626 e.v.
  Samen met zijn neef Ernst Casimir, stadhouder van Friesland en Groningen, begint Frederik Hendrik een succesvolle reeks heroveringen, waarbij zij het noorden van Brabant en delen van Zeeuws-Vlaanderen en Limburg aan de Republiek weten toe te voegen.



• 1628
  Vlootvoogd Piet Heyn maakt bij Cuba een Spaanse zilvervloot buit.



• 1629
  Frederik Hendrik neemt Den Bosch in.



• 1632
  Frederik Hendrik onderneemt pogingen de Zuidelijke Nederlanden te veroveren. Venlo en Roermond komen moeiteloos in zijn handen, maar Maastricht moet eerst worden belegerd.



• 1637
  Frederik Hendrik neemt Breda in, zijn laatste verovering in de zuidelijke Nederlanden. De grenzen van het latere Koninkrijk der Nederlanden beginnen zich af te tekenen.



• 1639
  De Spaanse koning vormt een tweede Armada. Het wordt, evenals de eerste keer (in 1588), een grote mislukking. Admiraal Maarten Harpertsz. Tromp verslaat de Spaanse vloot.



• 1647
  Frederik Hendrik overlijdt.

• 1648
  15 mei: Vrede van Munster
  De oorlog tegen de Spaanse koning is voorbij. De economisch en politiek machtig geworden Republiek komt al spoedig weer in oorlog, nu met de Engelsen en Fransen en de bisschoppen van Munster en Keulen. De Republiek raakt intern verdeeld. De strijd gaat ruwweg tussen twee facties. Orangisten willen de macht van de stadhouder vergroten. Regenten willen meer macht voor de Staten-Generaal.
  


• 1650
  6 november: Willem II (geb. 1626) overlijdt aan polio. Hiermee treedt het eerste Stadhouderloze tijdperk (1650 - 1672) in. Bij de dood van Willem II besluiten de Staten van Holland en Zeeland geen nieuwe stadhouder te benoemen. De regenten vinden de Oranjes te machtswellustig, te oorlogszuchtig en te pro-Engels. (Willem II was gehuwd met Maria Stuart, dochter van de Engelse koning Karel I). Zeeoorlogen met Engeland volgen (1652-1654 en 1665-1667), waarin een heldenrol is weggelegd voor de admiraals Cornelis Tromp, Michiel de Ruyter en Witte de With.
  14 november: Geboorte Willem III (1650 - 1702).
  


• 1654
  Medio Oktober: De meerderheid van de Overijsselse Staten benoemt de minderjarige Willem III tot stadhouder.
  


• 1672
  2 juli: Willem III wordt tot stadhouder benoemd.
  8 juli: De Staten-Generaal benoemen Willem III tot kapitein-generaal en admiraal.
  


• 1674
  Augustus: De Staten van Holland en Zeeland maken het stadhouderschap van Willem III erfelijk.
  


• 1677
  Willem III trouwt met Mary Stuart, de oudste dochter van de Hertog van York. Mary Stuart is na haar vader de naastgerechtigde op de Engelse troon.
  


• 1689
  William and Mary worden door het Engelse parlement uitgeroepen tot koning en koningin van Engeland. Willem III heeft er bezwaar tegen om als prins-gemaal naast zijn vrouw als koningin te staan, omdat hij meent te weinig te kunnen doen om Engeland in een anti-Franse coalitie te halen.
  11 juli: Willem III weet in Ierland de Engels/Franse legers van zijn schoonvader te verslaan. Deze moet een jaar later het eiland verlaten. Deze actie van Willem III heeft hem tot held gemaakt van de Ierse "Orangeman".
  


• 1702
  19 maart: Willem III overlijdt.
  


• 1702-1747
  Tweede Stadhouderloze tijdperk. Hoewel Willem III zijn Friese achterneef Johan Willem Friso (1687 - 1711) als opvolger had aangewezen, besloot de Staten-Generaal hem niet te benoemen.
  


• 1711
  Johan Willem Friso, ondertussen benoemd tot erfstadhouder van Friesland en sinds 1710 Standhouder van Groningen, verdrinkt in het Hollands Diep als gevolg van een plotseling opgestoken storm die zijn schip doet omslaan.
  


• 1729
  Willem IV (1711 - 1751) meerderjarig en aanvaardt het stadhouderschap in de gewesten Friesland, Groningen, Drenthe en Gelderland. De andere gewesten houden vast aan de stadhouderloze regeringsvorm.
  


• 1747
  24 april: In Veere wordt een volksbeweging in het leven geroepen ten gunste van Willem IV als stadhouder.
  28 april: De Staten van Zeeland roepen Willem IV uit tot stadhouder en kapitein-generaal.
  Mei: Willem IV wordt ook de resterende gewesten erkend als stadhouder. Einde van het Tweede Stadhouderlozetijdperk.
  


• 1748
  December: De Staten-Generaal dragen Willem IV naast het erfstadhouderschap ook het erfelijk kapitein-admiraalschap op.
  


• 1751
  22 oktober: Willem IV overlijdt en wordt opgevolgd door zijn minderjarige zoon Willem V (1748 - 1806). Zijn moeder Anna treedt op als regentes.
  


• 1766
  8 maart: Willem V wordt volwassen en treedt in functie als erfstadhouder, kapitein- en admiraal-generaal.
  


• 1784
  16 juni: De Staten-Generaal verbiedt het dragen van oranje.
  


• 1785
  De Staten van Holland besnoeit de macht van Willem V als commandant van Den Haag. Deze vertrekt hierop uit Holland naar 't Loo.
  


• 1786
  Augustus: De prinselijke troepen grijpen in enkele plaatsen in tegen de patriotten. Hierop besluiten de Staten van Holland, Groningen, Overijssel en Zeeland Willem V te schorsen als kapitein-generaal.
  


• 1787
  Utrechtse vrijkorporisten slaan de troepen van Willem V bij Vreeswijk terug. De orangisten verenigen zich in Oranjevrijkopsen en -sociëteiten.
  28 juni: Prinses Wilhelmina (gemalin van Prins Willem V) wordt bij Goejanverwellesluis aangehouden door een patriots vrijkorps.
  18 september: De Staten van Holland herroepen onder militaire druk alle besluiten tegen het gezag van de stadhouder.
  


• 1795
  16 januari: Utrecht wordt bezet door het Franse leger.
  18 januari: Willem V vlucht naar Engeland.
  23 februari: De Staten-Generaal schaffen het stadhouderschap af. De naam van de Republiek wordt veranderd in de 'Bataafse Republiek'.
  16 mei: Haags Verdrag tussen Frankrijk en de Republiek. Hiermee wordt de Bataafse Republiek een Franse vazalstaat.
  


• 1799
  22 juni: De Engelsen en Russen doen een inval in Noord-Holland. De Bataafse vloot blijft afzijdig, want de matrozen weigeren te vechten tegen de oranjevlag. De latere koning Willem I (1772 - 1843) spreekt in een proclamatie van herstel van de oude staatsrechtsvorm.
  


• 1806
  9 april: Willem V overlijdt in Brunswijk.
  4 juni: Lodewijk Napoleon (1778 - 1846) wordt koning van Nederland.
  


• 1810
  Juli: Koning Lodewijk Napoleon doet onder druk van zijn broer Keizer Napoleon afstand van de Hollandse troon en vertrekt naar Oostenrijk.
  


• 1813
  16-19 oktober: Napoleon wordt verslagen in de Volkerenslag bij Leipzig.
  30 november: Prins Willem Frederik landt bij Scheveningen.
  2 december: Prins Willem Frederik (1772 - 1843) aanvaardt in de Nieuwe Kerk in Amsterdam de soevereiniteit als constitutioneel vorst (Koning Willem I).
  


• 1815
  18 juni: Met de Slag van Waterloo wordt Napoleon definitief verslagen.
  21 september: Willem I legt in Brussel de eed op de Grondwet af en wordt daarmee de eerste koning van de verenigde noordelijke en zuidelijke Nederlanden.
  


• 1830
  29 september: De Staten-Generaal besluiten Nederland en België te splitsen.
  


• 1839
  19 april: Definitief scheidingsakkoord tussen Nederland en België.
  



• 1840
  7 oktober: Willem I treedt uit onvrede over de nieuwe Grondwet af als koning van Nederland.
  20 oktober: Willem I wordt opgevolgd door zijn oudste zoon: koning Willem II (1792 - 1849).
  


• 1848
  17 maart: Commissie ter herziening van de Grondwet onder leiding van de liberaal Thorbecke (1798 - 1872) ingesteld.
  3 november: Invoering van een belangrijke nieuwe grondwet. De ministeriële verantwoordelijke wordt ingevoerd. Dit wil zeggen dat de koning onschendbaar is, maar de ministers mede verantwoordelijk zijn voor zijn handelen en uitspraken.
  



• 1849
  17 maart: Koning Willem II overlijdt te Tilburg aan een hartinfarct.
  12 mei: In Amsterdam wordt prins Alexander Paul Frederik Lodewijk (1817 - 1890) als koning Willem III ingehuldigd.
  



• 1850
  Prins Maurits, de tweede zoon uit het eerste huwelijk van Willem III overlijdt.
  


• 1853
  26 april: Willem III besluit de Tweede Kamer te ontbinden.
  


• 1867
  Willem III onderhandelt met keizer Napoleon III over de verkoop van Luxemburg.
  


• 1872
  5 juni: Johan Rudolf Thorbecke (14-1-1798) overlijdt.
  



• 1879
  Prins Willem, de zoon uit het eerste huwelijk van Willem III overlijdt.
  


• 1880
  31 augustus: Geboorte van prinses Wilhelmina (1880 - 1948).
  



• 1884
  Overlijden van prins Alexander, de derde zoon uit het eerste huwelijk van Willem III. Hierdoor wordt prinses Wilhelmina eerste troonopvolgster.
  Beperkte herziening Grondwet. Onder andere wordt de bepaling geschrapt dat tijdens een regentschap geen herziening van de Grondwet mag plaatsvinden. Dit mede tegen de achtergrond van de leeftijd van prinses Wilhelmina, waardoor een lange periode van regentschap noodzakelijk zal zijn.
  


• 1890
  November: Koning Willem III overlijdt. Zijn vrouw Emma wordt regentes voor haar tienjarige dochter, prinses Wilhelmina.
  


• 1898
  6 september: Inhuldiging van koningin Wilhelmina te Amsterdam.
  


• 1913
  28 augustus: Koningin Wilhelmina opent het Vredespaleis in Den Haag.
  


• 1922
  29 december: Herziening van de Grondwet afgekondigd. Het koninkschap wordt gekoppeld aan de nakomelingen van koningin Wilhelmina.
  


• 1937
  7 januari: Huwelijksvoltrekking tussen prinses Juliana en prins Bernard von Lippe-Biesterfeld.
  


• 1938
  31 januari: Geboorte prinses Beatrix
  


• 1939
  28 augustus: Afkondiging algemene mobilisatie. De lichtingen 1924 tot en met 1939 moeten allemaal opkomen.

Dit overzicht is afkomstig van de Internet-site Hoofdstukken uit de Nederlandse geschiedenis.
http://www.geschiedenis.com, door Makaske Internet Services (1998)